begin ktesibios

Begin 2007 zag een nieuwe vereniging zonder winstoogmerk het levenslicht: vzw Ktesibios, genaamd naar de Egyptische uitvinder van het orgel.

Het was in Egypte dat orgelbouwer Gerard Pels een jaar geleden geconfronteerd werd met een aantal orgels in Caïro enAlexandrië, de twee grootste steden van het land. Hij was er op uitnodiging een aantal instrumenten gaan onderzoeken. Deze twee steden tellen enkele katholieke en en protestantse kerken, en een paar kloosters en christelijke scholen, alle met orgels.

Het oudste orgel staat in de prestigieuze jezuïetenschool, in hartje Caïro. Het betreft een klein romantisch orgel van een Franse bouwer uit de 19de eeuw, François Mader. Dit orgel is nauwelijks bespeelbaar. In de nieuwe voorstad Heliopolis liet baron Empain in 1913 een basiliek inclusief orgel bouwen. Volgens het naambordje werd het er geplaatst door de Belgische orgelbouwer Théophile Boeckx, die nog leerjongen was geweest bij Jan-Baptist D'Hondt in Wolfsdonk.

Deze beide orgels hebben twee problemen. De elektrische orgelventilatoren zijn versleten, en rammelen meer dan dat ze wind produceren. Ten tweede zitten de pijpen verstopt met woestijnzand.

Deze orgels zijn om diverse redenen belangrijk. Ze getuigen van een interessant verleden, waarbij toen reeds een wisselwerking tussen westerse en Arabische culturen optrad. Ook vandaag vinden de Egyptenaren deze orgels, eens ze er op worden gewezen, machtig interessant. Het probleem is dat er in dit land niemand woont die ze kan herstellen, onderhouden, of zelfs goed bespelen. Westerse orgelbouwers en orgelonderdelen zijn er onbetaalbaar; de lonen bedragen 1/20 van wat in Europa gangbaar is.

De nieuwe vzw Ktesibios wil daar, en ook in andere landen waar orgels een rariteit zijn en herstel te kostbaar is, iets aan doen. Door fondsenwerving en met eventuele subsidies kunnen onderdelen aangekocht worden, die door orgelbouwers uit Europa op vrijwillige basis ter plaatse worden geïnstalleerd. Samen met lokale stagiairs worden deze orgels dan ter plaatse hersteld, schoongemaakt en gestemd. Ten slotte worden deze orgels aan de omwonenden muzikaal voorgesteld, zowel met westerse muziek als met oosterse indien de juiste stemming kan aangebracht worden. Opleiding van lokale organisten kan ook gesteund worden.

27 februari 2007

Het orgel van de basiliek van Heliopolis (Caïro) werd in 1913 geplaatst door Théophile Boeckx uit Brussel, een leerling-orgelbouwer van Jan-Baptist D'Hondt uit Wolfsdonk.

Het orgel heeft dringend een nieuwe ventilator nodig, en het woestijnzand zou uit de pijpen moeten gehaald worden.